Mikroorganizmy znajdujące się w jelitach pomagają w wykształceniu silnego układu immunologicznego. Wytwarzane są tutaj przeciwciała, które chronią organizm przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Dlatego dbanie o jelita jest tak ważne dla naszego zdrowia.

Bakterie jelitowe zapewniają prawidłowy rozwój układu nerwowego oraz utrzymanie równowagi neurologicznej poprzez stymulację osi mózg-jelita. O prawidłową mikroflorę należy dbać już od narodzin. Długie karmienie piersią, a także poród naturalny pozwala kształtować odpowiednią mikrobiotę dziecka jednocześnie wzmacniając jego odporność.  Zasadniczą funkcją jaką pełni mikrobiota jelit jest udział w gospodarce energetycznej organizmu. Bakterie jelitowe umożliwiają przekształcanie składników pokarmowych np. błonnika w inne łatwo przyswajalne substancje, takie jak cukry proste czy krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Drobnoustroje znajdujące się w naszych jelitach dodatkowo produkują witaminy K, B12, B6, B1 oraz kwas foliowy.

Zakłócenie mikroflory jelitowej wiąże się z zaburzeniem przemiany materii czego skutkiem są choroby jelitowe np. zespół jelita drażliwego czy w najgorszych przypadkach rak jelita. W wyniku niskobłonnikowej diety, czyli braku owoców, warzyw i nasion, zmienia się nasza flora jelitowa – dominują bakterie sprzyjające otyłości i zaparciom. Niestety przyczynia się do tego spożywanie żywności wysoko przetworzonej, zawierającej dużo cukru co może prowadzić do rozszczelnienia połączeń między komórkami jelita.

Czy zdrowie jelit wpływa na nasz wygląd? Oczywiście, że tak!

Jeżeli w jelitach przeważa ilość złych bakterii czerpiemy zbyt dużo energii z pożywienia co prowadzi do tego że tyjemy. Zaburzenie równowagi w naszych jelitach prowadzi do powstawania stanów zapalnych, które wpływają niekorzystnie na gospodarkę hormonalną. Te dobre bakterie chronią nas przed otyłością, gdyż sprawiają, że układ hormonalny reaguje właściwie i daje odpowiednie sygnały dotyczące głodu i sytości. W rezultacie przyjmujemy tylko właściwą ilość energii z pożywieniem.

Co jeść dla naszego zdrowia?

Aby nasze jelita były zdrowe musimy im dostarczać wraz z pożywieniem dużą ilość błonnika. Błonnikiem pokarmowym nazywamy mieszaninę substancji pochodzenia roślinnego. Charakteryzuje się większą objętością, ale mniejszą gęstością energetyczną przez co wywołuje szybsze uczucie sytości. Jego obecność w diecie pełni wiele funkcji. Zapobiega on rozwojowi schorzeń jelit, cukrzycy typu II oraz nadwadze, pomaga utrzymać stały poziom glukozy we krwi, usprawnia funkcjonowanie gospodarki lipidowej.

Dieta bogata w błonnik pokarmowy, wpływa również na zwiększenie różnorodności bakteryjnej jelita. Błonnik pełni więc funkcję prebiotyku, stymulując rozwój bakterii probiotycznych w ludzkich jelitach, wpływając tym samym na nasze zdrowie. Niedobór błonnika może powodować zaparcia, nasilenie takich chorób jak: miażdżyca, otyłość, nowotwór jelita grubego. Nie przesadzajmy też w drugą stronę, nadmiar prowadzi do wzdęć i powoduje biegunki przez które możemy mieć niedobór ważnych składników odżywczych takich jak: cynk, żelazo, wapń. Błonnik występuje w orzechach, produktach zbożowych, suszonych oraz świeżych owocach i warzyw.

Pamiętajmy, aby jeść wszystko z umiarem.

Kolejnym potrzebnym dla zdrowych jelit składnikiem są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA). Wielu osobom tłuszcz kojarzy się jako coś złego, czego powinniśmy unikać i ograniczać aby uniknąć np. dodatkowych kilogramów, ale tłuszcz jak wiele innych składników jest potrzebny dla naszego organizmu i zdrowia.  SCFA pełni w naszym organizmie wiele istotnych funkcji np.: reguluje perystaltykę jelit, wpływa na metabolizm glukozy, pomaga utrzymać prawidłową masę ciała, a także zwiększa wchłanianie jonów wapnia, żelaza czy magnezu w jelitach. Dodatkowo kwasy te hamują rozwój bakterii stanowiących zagrożenie dla naszego ciała. Przeciwdziałają rozwojowi chorób jelitowych (zapalenie jelita grubego), otyłości oraz cukrzycy typu II. Zaliczane są one do kwasów tłuszczowych nasyconych. Znajdują się one w olejach roślinnych i produktach mlecznych. Pamiętajmy oczywiście, że nie można zbyt dużo spożywać tych tłuszczy.

Aby mieć zdrowe jelita należy spożywać, również probiotyki. Są to produkty zawierające żywe, określone mikroorganizmy, które zmieniają mikroflorę jelitową wpływając korzystnie na nasze zdrowie. Do probiotyków głownie zaliczane są bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Szczepy probiotyków muszą spełniać bezpieczeństwo stosowania i skuteczność działania.

Produkty probiotyczne, które zawierają bakterie kwasu mlekowego zapobiegają rozwojowi niekorzystnej mikroflory w przewodzie pokarmowym. Bakterie dostarczane w probiotykach zasiedlają jelita i metabolizują dostarczane składniki pożywienia np. błonnik. Probiotyki znajdują się w produktach mlecznych i kiszonkach.

Jest wiele korzyści wynikających ze spożywania probiotyków:

1. Regulują właściwy skład i funkcjonowanie mikroflory jelitowej zapobiegając zachorowaniu na nowotwór jelita grubego
2. Przyspieszają perystaltykę jelit, zapobiegając zaparciom i podrażnieniom
3. Stymulują system immunologiczny człowieka
4. Zmniejszają poziom cholesterolu LDL
5. Zmniejszają lub likwidują objawy wynikające z nietolerancji laktozy
6. Mają działanie przeciwnowotworowe

Należy pamiętać, że nie wszystkie bakterie probiotyczne wywołują w organizmie jednakowy efekt w postaci zdrowia. Dlatego działanie probiotyczne powinno być poparte badaniami naukowymi.

Ważnym składnikiem dla naszego przewodu pokarmowego są prebiotyki. Są to nietrawione składniki pożywienia, które stymulują wzrost kultur bakterii zasiedlających jelita. Mają pozytywny wpływ na florę przewodu trawiennego. Zaliczamy do nich m.in. oligosacharydy, które są szczególnie istotne dla rozwoju mikroflory noworodka oraz jego systemów immunologicznych. Posiadają też kwas sjalowy, który jest ważny dla rozwoju neurologicznego dziecka. Znajdują się one w warzywach, owocach i nasionach roślin strączkowych.

Oligosacharydy zaliczane do prebiotyków pełnią dużo funkcji zdrowotnych:

1. Wpływają na zasiedlenie bifidobakterii, które przyczyniają się do wzrostu zawartości witamin z grupy B i wzmocnienia systemu odpornościowego
2. Zapobiegają rozwojowi bakterii patogennych przyczyniając się do wzrostu biomasy pozytywnej mikroflory
3. Zapobiegają cukrzycy
4. Redukują poziom cholesterolu
5. Zapobiegają powstawania komórek rakowych

Należy pamiętać, że aby mieć zdrowe jelita nie wystarczy się odpowiednio odżywiać. Ważna jest też aktywność fizyczna, która jest elementem zdrowego trybu życia i wywiera korzystny wpływ na cały organizm.  Mówi się, że należy ruszać się około 30-45 min dziennie, a dzięki temu zmniejszymy ryzyko wystąpienia nowotworów. Wielu z nas wysiłek fizyczny rozumie jako uprawianie sportu, a tymczasem jest to tylko ruch związany z pracą naszych mięśni i zwiększenie wydatku energii. Wystarczy, że będziemy regularnie chodzić na spacery lub jeździć na rowerze. Dzięki temu ludzie aktywni fizycznie są w stanie zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka jelita grubego. Spowodowane jest to stymulacją perystaltyki jelit.

Pamiętajmy, że aby być zdrowym należy przestrzegać zasad piramidy zdrowego żywienia. Dzięki temu będziemy pełni energii i witalności. Nasze jelita są naszym drugim mózgiem i to od nich zależy jak będziemy się czuć. Jedzmy odpowiednie produkty i bądźmy aktywni fizycznie, a nie tylko będziemy mieć piękną sylwetkę, ale także zdrową florę bakteryjną jelit. Uchroni nas to przed wieloma chorobami.

CHCESZ MIEĆ ZDROWE JELITA? OTO LISTA PRODUKTÓW, KTÓRE DBAJĄ O  ICH ZDROWIE. SPOŻYWANIE TYCH PRODUKTÓW POMOŻE CI W UTRZYMANIU ZDROWYCH JELIT

Produkty bogate w błonnik:

• Suszone morele
• Suszone śliwki
• Suszone brzoskwinie
• Otręby owsiane
• Otręby razowe
• Mąka pszenna razowa
• Mąka gryczana
• Mąka jęczmienna
• Mąka żytnia
• Maliny
• Jabłka (najwięcej błonnika pod skórką)
• Brokuły
• Brukselka
• Wiórki kokosowe
• Migdały
• Orzechy laskowe
• Pestki słonecznika

Źródła:

org.pl/mikroflora-jelitowa-a-system-immunologiczny

Zuzanna Karwowska, Kinga Majchrzak- WPŁYW BŁONNIKA NA ZRÓŻNICOWANIE MIKROFLORY JELITOWEJ (MIKROBIOTA JELIT), Koło Naukowe przy Zakładzie Bromatologii Katedry Bromatologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

pl/2019/10/jak-krotkolancuchowe-kwasy-tluszczowe-wplywaja-na-zdrowie-i-wage

pl/2019/01/mikroflora-jelitowa-wplyw-bakterii-jelitowych-na-otylosc

org.pl/prebiotyki-wsparcie-dla-mikrobiomu-jelit

Charakterystyka żywności funkcjonalnej- Wanda Kudełka, Dorota Łobaza

POPRAWA ZDROWIA POPRZEZ PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE I AKTYWNOŚĆ FIZYCZNĄ- Ewa Kucharska Wydział Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu, Wyższa Szkoła Zarządzania w Gdańsku