Najważniejszy z nich to prawidłowe żywienie. Niedobory składników mineralnych i witamin mogą mieć wpływ na podatność na infekcje. Odpowiednia dieta wzmacnia procesy odpornościowe i chroni nas przed chorobami, patogenami i drobnoustrojami. Odporność jest kluczowa dla każdego człowieka dlatego należy o nią dbać już od maleńkości. Ważne jest aby nasze dziecko prawidłowo rosło i się rozwijało.

Mechanizmy odpowiedzialne za prawidłowy rozwój dziecka kształtują się już w okresie życia płodowego. Ogromne znaczenie dla organizmu, który rozwija się w łonie matki ma odpowiednia dieta kobiety ciężarnej. Jeżeli nie będziemy dbać o prawidłowe odżywianie w czasie ciąży może mieć to skutek w późniejszym okresie życia dziecka. Może być ono przyczyną wystąpienia takich chorób, jak: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, otyłość i związany z tymi chorobami zespół metaboliczny. Należy również uważać na niedobory składników niezbędnych do prawidłowego rozwoju dziecka. Najczęściej są to niedobory kwasu foliowego, jodu, żelaza, wielonienasyconych długołańcuchowych kwasów tłuszczowych oraz witaminy D.

Ważne jest także karmienie piersią, które generuje właściwą pamięć immunologiczną. Dzięki temu organizm dziecka karmionego w sposób naturalny w istotny sposób jest chroniony przed zakażeniami i alergią. Jest to kluczowe, ponieważ komórki układu immunologicznego zawarte w mleku matki produkują substancje mające wpływ na układ odpornościowy dziecka. Należą do nich m.in. przeciwciała, lizozym, białko wiążące witaminę B12.

Lizozym działa bakteriostatycznie, a białko wiążące witaminę B12 pozbawia bakterii witaminy B12, która jest potrzebna im aby przeżyły.

Udowodniono, że karmienie piersią wpływa również na zmniejszenie wystąpienia alergii oraz chorób cywilizacyjnych w późniejszym życiu- otyłości oraz cukrzycy typu 2.

Kiedy zakończy się etap karmienia dziecka piersią należy rozszerzać dietę w produkty o wysokiej jakości w niewielkich ilościach.

Niezbędne są witaminy, które biorą udział w budowaniu odporności. Witaminy ważne dla układu immunologicznego to: A, C, E oraz D.

Witamina A

Wpływa ona znacząco na odporność człowieka. Jej niedobór powoduje zaburzenia funkcji układu immunologicznego co prowadzi do zwiększenia zachorowalności. Niedobór jest szczególnie groźny dla dzieci i młodzieży ponieważ może prowadzić do zaniku grasicy, węzłów chłonnych oraz śledziony. Może również zmniejszać ilość limfocytów T, gdyż jest potrzebna do ich produkcji. Utrzymuje ciągłość błon śluzowych dzięki czemu nie dopuszcza do inwazji drobnoustrojów. Reguluje wytwarzanie mucyny, która wykazuje działanie ochronne dla komórek wyściełających błony śluzowe.

Produkty bogate w witaminę A to:

• Podroby
• Jaja
• Masło
• Ryby morskie
• Mleko i jego przetwory

Beta karoten

Ważna jest także prowitamina A czyli Beta karoten, który należy do grupy karotenoidów- związków chemicznych o właściwościach antyoksydacyjnych. Pobudza działanie układu immunologicznego organizmu, a także wykazuje zdolność wychwytywania wolnych rodników. Związki te hamują również mutagenezę w komórkach bakteryjnych oraz chronią komórki przed promieniowaniem UV.

Produkty bogate w Beta karoten to:

• Marchew
• Brzoskwinia
• Morela
• Szpinak
• Kalafior
• Pomidor
• Sałata

Witamina C

Jest ważna dla układu immunologicznego, gdyż występuje ona w leukocytach- komórkach układu odpornościowego, gdzie jest szybko zużywana w czasie infekcji. Chroni tkanki przed uszkodzeniem działając antyoksydacyjnie na błony komórkowe. Ze względu na to, że podczas przeziębienia lub innej infekcji witamina ta jest szybko zużywana z leukocytów zalecane jest aby w okresie jesienno-zimowym zwiększyć jej podaż czyli zwiększając spożycie warzy i owoców.

Produkty bogate w witaminę C to:

• Czerwona papryka
• Natka pietruszki
• Pomidor
• Cytrusy- cytryna, pomarańcza, grejpfrut
• Owoce leśne- żurawina, malina, jeżyna, jagoda, czarna i czerwona porzeczka, poziomka
• Kalafior
• Kapusta biała i czerwona

Witamina D

Witamina ta wykazuje istotne oddziaływanie na organizm. Jej receptory są umiejscowione w prawie we wszystkich komórkach i tkankach naszego ciała. Wpływa ona na odpowiedź swoistą i nieswoistą. Wzmacnia ona makrofagi, a także wytwarza peptydy antybakteryjne.  Reguluje odpowiedz limfocytów T, które są ważne dla naszej odporności. Witaminę tą trzeba dostarczać z pożywieniem, gdyż często występuje jej niedobór, szczególnie u dzieci i młodzieży. Gdy jest jej za mało upośledza równowagę fizjologiczną organizmu, a także może przyczyniać się do rozwoju wielu schorzeń. Powoduje również mniejszą skłonność do wystąpienia reakcji alergicznych.

Produkty zawierające witaminę D to:

• Ryby morskie- makrela, łosoś i śledź
• Produkty mleczne
• Podroby
• Drób
• Mięso

Witamina E

Jest niezbędna w procesie wzrostu komórek oraz utrzymania przepuszczalności błon biologicznych. Najważniejszą jej funkcją obronna w naszym ciele jest działanie antyoksydacyjne. To silny przeciwutleniacz obecny w błonach komórek. Zwiększenie przyjmowanych dawek witaminy E wiąże się z jej wpływem na ograniczenie ryzyka chorób, w etiologii których istotną rolę odgrywa proces oksydacji przez wolne rodniki.

Produkty zawierające witaminę E to:

• Oleje roślinne- rzepakowy, słonecznikowy, kukurydziany
• Ziarna słonecznika
• Kiełki
• Nasiona roślin strączkowych
• Szpinak
• Sałata
• Brokuły

Na układ odpornościowy dziecka  wpływa także odpowiednia podaż składników mineralnych. Najważniejsze dla naszej odporności są: żelazo, selen i cynk.

Żelazo

Składnik en wchodzi w skład enzymów, które są konieczne do procesów utleniania i właściwego funkcjonowania komórek układu odpornościowego. Dostarczany jest on nam już od urodzenia wraz z mlekiem matki. Niedobór żelaza również zwiększa ryzyko zakażeń, infekcji, a także obniża czynność bakteriobójczą monocytów.

Produkty bogate w żelazo to:

• Podroby- zwłaszcza wątroba oraz nerki
• Natka pietruszki
• Nasiona roślin strączkowych
• Pieczywo razowe
• Jaja
• Mięso

Selen

Jest on silnym przeciwutleniaczem dzięki czemu chroni organizm przez stresem oksydacyjnym. Zwiększa także aktywność komórek układu immunologicznego. Niedobór może powodować osłabienie odpowiedzi immunologicznej organizmu na infekcje bakteryjne i wirusowe, obniżyć aktywność limfocytów T i makrofagów.

Produkty zawierające selen to:

• Mleko i jego przetwory
• Czosnek
• Rośliny strączkowe
• Orzechy

Cynk

Największe zapotrzebowanie na ten pierwiastek jest w okresie dzieciństwa i młodości ze względu na przyrost nowych tkanek. Jego odpowiednia podaż warunkuje prawidłową odpowiedź immunologiczną, a także zmniejsza ryzyko zapadalności na infekcje. Aktywuje on wydzielany przez grasicę hormon tymulinę, który stymuluje produkcję limfocytów T.

Produkty bogate w cynk to:

• Kasza gryczana
• Ciemne pieczywo
• Sery podpuszczkowe
• Mięso
• Wątroba

Kwasy omega3 i omega 6

Dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego duże znaczenie ma ilość i jakość spożywanych tłuszczy. Ważne są nienasycone kwasy tłuszczowe omega3 i omega6. Są one konieczne do prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci oraz młodzieży. Wchodzą w skład fosfolipidów, które budują błony biologiczne. Oddziaływanie NNKT na układ immunologiczny polega głównie na modulowaniu odpowiedzi zapalnej, m.in. poprzez wpływ na syntezę mediatorów zapalenia, takich jak: cytokiny, aminy biogenne czy eikozanoidy.

Produkty przemian kwasów z rodziny n-6, mają działanie prozapalne, natomiast produkty kwasów z rodziny n-3 – wykazują działanie przeciwzapalne. Działanie przeciwzapalne kwasów n-3 polega na zmniejszaniu produkcji działających prozapalnie eikozanoidów i cytokin.

Produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe:

• Oleje roślinne- sojowy, rzepakowy, lniany, słonecznikowy, kukurydziany, z pestek winogron
• Orzechy
• Nasiona słonecznika
• Nasiona pestek dyni
• Siemię lniane

Budowanie odporności człowieka zaczyna się już od życia płodowego. Należy jeść odpowiednie produkty, które pomogą nam w budowaniu układu immunologicznego naszego dziecka. Składniki wymienione w dzisiejszym artykule dbają o reakcje obronne organizmu naszych pociech dlatego tak ważne jest dostarczanie ich wraz z dietą. Organizm dziecka powinien mieć dostarczane duże ilości witamin i składników mineralnych, które są potrzebne do jego prawidłowego wzrostu i rozwoju.

Źródła:

• Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci- Anna Kościej, Urszula Skotnicka-Graca, Iwona Ozga
• WPŁYW SPOSOBU ODŻYWIANIA NA UKŁAD ODPORNOŚCIOWY. IMMUNOMODULACYJNE DZIAŁANIE KWASÓW TŁUSZCZOWYCH,  WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH ORAZ PRZECIWUTLENIACZY- EWELINA DYMARSKA, ALINA GROCHOWALSKA, HANNA KRAUSS