Dlatego prawidłowa dieta w tym szczególnie ważnym okresie jest niezbędna. Odżywianie powinno być oparte na piramidzie zdrowego żywienia. Jest wiele czynników wpływających na prawidłowe karmienie piersią.

Zaleca się spożywanie produktów, które są źródłem:

• Węglowodanów złożonych: kasze, pieczywo, makarony, ryż
• Wielonienasycone kwasy tłuszczowe: olej sojowy, kukurydziany, słonecznikowy, oliwa z oliwek, orzechy, ryby morskie
• Białka: mięsa oraz jego przetwory, jaja, ryby, mleko i jego przetwory
• Witamin i składników mineralnych: warzywa i owoce, produkty zbożowe, jaja, ryby przetwory mleczne, mięso

Zaleca się, aby dieta kobiet karmiących była bogata w chude mięso, tłuste ryby morskie, oleje roślinne, orzechy i nasiona, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, warzywa i owoce oraz mleko i produkty mleczne.

Wapń

Ważny w diecie kobiety karmiącej jest wapń. Pełni on wiele ważnych funkcji potrzebnych do prawidłowego rozwoju. Jest on podstawowym materiałem budulcowym kości i zębów. Bierze udział w przewodnictwie bodźców nerwowych, kurczliwości mięśni, a także uczestniczy w krzepnięciu krwi.

Najlepszym źródłem wapnia są mleko i jego przetwory  oraz ciemnozielone warzywa: jarmuż, szpinak, liście pietruszki i rośliny strączkowe: suche nasiona fasoli, a także suszone owoce, wzbogacane płatki śniadaniowe, orzechy i żółtko jaja.

Stężenie wapnia w mleku zwiększa się w czasie pierwszego miesiąca po porodzie, a następnie po 4 miesiącu karmienia powoli się zmniejsza.  Niższe stężenie wapnia w mleku zaobserwowano u kobiet, które miały niedobory witaminy D i spożywały małe ilości wapnia z dietą. Suplementacja diety kobiety w okresie laktacji preparatami zawierającymi wapń jest konieczna jedynie w przypadku kobiet, które nie przyjmują wystarczającej ilości tego pierwiastka z dietą.

Witamina D

Kolejnym ważnym składnikiem diety jest witamina D, która również bierze udział w budowie kości. Odpowiada za gospodarkę wapniowo- fosforanową. Pobudza uwalnianie wapnia do kości. Podwyższa wchłanianie wapnia i fosforu z pożywienia, a także utrzymuje stały poziom wapnia w osoczu.  Ma działania przeciwkrzywicze. Należy ją syntetyzować w okresie kwiecień- wrzesień przez 15 minut przebywając na słońcu w godzinach 10-15.

Najlepszym źródłem witaminy D są produkty pochodzenia zwierzęcego, szczególnie mleko i jego przetwory, masło, tłuste ryby i jaja.

Niedobory, na które kobiety karmiące są szczególnie narażone są niebezpieczne, także dla dziecka. Niedobór w I roku życia zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy typu I u dziecka.

Foliany

Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie. Odgrywa już ważną rolę w okresie ciąży. Pełnią one kilka funkcji dla naszego organizmu. Biorą udział w syntezie kwasów nukleinowych, fosfolipidów, białek i nukleotydów. Uczestniczą również w procesach krwiotwórczych w naszym ciele.

Najlepszym źródłem tej witaminy są: podroby, a w szczególności wątroba, warzywa ciemnozielono listne np.: jarmuż, sałata, a także warzywa kapustne np.: brokuły, kapusta. Dobrym źródłem są również suche nasiona roślin strączkowych i produkty pochodzenia zwierzęcego: jaja, mięso, sery.

Niedobory tej witaminy zwiększają ryzyko urodzenia dziecka z wrodzonymi wadami serca, a także z mniejszą masą urodzeniową. Szczególnie jest potrzebna u dzieci urodzonych przedwcześnie.

Jod

Kolejnym ważnym składnikiem jest jod, który jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy. Od jego prawidłowego stężenia zależy odpowiedni rozwój i funkcjonowanie mózgu, a także układu nerwowego, przesadki mózgowej, mięśni, nerek i serca. Hormony tarczycy regulują wzrost i dojrzewanie komórek ustrojowych, metabolizm witamin i kwasów nukleinowych.

Źródłem jodu jest żywność pochodzenia morskiego np.: skorupiaki, mięczaki, ryby. Dużą zawartością odznaczają się dorsze i halibuty, a mniejszą śledzie. Inne źródła jodu to mleko i jego przetwory, jaja, a także sól jodowana. Należy uważać na takie produkty jak: kalafior, kapusta i orzeszki ziemne, ponieważ one mogą utrudniać przyswajanie jodu.

Składnik ten ważny jest już w okresie ciąży. Niedobory u kobiet ciężarnych mogą prowadzić do uszkodzeń mózgu u noworodków. Są również przyczyną przedwczesnych poronień oraz zwiększonej śmiertelności dzieci. Obniżają odporność immunologiczną. Nadmiar jodu w diecie matki karmiącej może prowadzić do niedoczynności tarczycy i wola u noworodka. Stwierdzono, że niedobory jodu nie występują w okresie poporodowym, a zawartość jodu w mleku kobiecym jest wystarczająca do pokrycia zapotrzebowania niemowląt.

Fluor

Jest niezbędny do przemiany fosforu wapnia kości. Stymuluje tworzenie nowej tkanki kostnej. Zapobiega próchnicy zębów poprzez zwiększenie ich odporności na działanie środowiska kwaśnego w jamie ustnej.

Źródłem fluoru jest woda pitna. Jeżeli chodzi o żywność to dobrym źródłem są potrawy i napoje przygotowywane na fluorkowanej wodzie. Spośród żywności dobre źródło to: herbata, produkty zbożowe, sery podpuszczkowe, ryby.

Niewielkie ilości fluoru zawarte w mleku matki są wystarczające dla niemowląt w pierwszych 6 miesiącach życia.  Powyżej 6 miesiąca dochodzi do kształtowania uzębienia. Zbyt niskie spożycie fluoru prowadzi do zmniejszenia twardości szkliwa i obniża wytrzymałość kości.

Żelazo

Zalecany poziom spożycia żelaza z dietą przez kobiety ciężarne i karmiące ma przeciwdziałać wystąpieniu niedokrwistości na tle niedoboru tego pierwiastka. Dobrze zrównoważona dieta zapewnia odpowiednią podaż tego pierwiastka. Żelazo, w okresie wczesnego rozwoju dziecka, ma m. in. wpływ na rozwój, dojrzewanie i funkcjonowanie układu nerwowego.

Dobrym źródłem żelaza jest chude czerwone mięso, należy jednak zwrócić uwagę, że surowe lub niedogotowane mięso, wędliny, pasztety mięsne i metki mogą stwarzać ryzyko listeriozy. Źródło żelaza to: podroby zwłaszcza nerki i wątroba, natka pietruszki, suche nasiona roślin strączkowych, mięso, jaja, ciemne pieczywo w szczególności wieloziarniste, a także razowe.

U niemowląt karmionych piersią zapasy żelaza wystarczają do ukończenia 4-6 miesiąca życia, dlatego niemowlętom karmionym wyłącznie piersią po ukończeniu 4 miesiąca życia zaleca się podawanie żelaza w dawce 1 mg/kg mc/dobę, aż do czasu wprowadzenia pokarmów uzupełniających zawierających żelazo. Jednocześnie badania prowadzone u zdrowych, urodzonych w terminie niemowląt, bez niedoboru żelaza i bez cech niedokrwistości, wykazały, że suplementacja żelazem może wpływać negatywnie na przyrosty masy ciała i zachorowalność niemowląt, tak samo jak jego niedobór.

Uważa się, że wszystkie niemowlęta po ukończeniu 6 miesiąca życia wymagają wprowadzenia do diety produktów będących źródłem żelaza.

Magnez

Bierze on udział w biosyntezie DNA, kurczliwości mięśni, a także przewodzeniu nerwowym. Ma znaczenie w regulacji krwi i procesach termoregulacji.

Znajduje się on w produktach zbożowych np.: kasza gryczana, suche nasiona roślin strączkowych, również w orzechach, gorzkiej czekoladzie, rybach, serach, ziemniakach, bananach.

Niedobory tego składnika mogą prowadzić do zaburzeń funkcjonowania układów sercowo-naczyniowego, a także nerwowo- mięśniowego. Może prowadzić do oporności na insulinę, a także upośledzić wydzielanie tego hormonu. Przyczynia się również do osteoporozy.

Płyny

Kobieta karmiąca powinna wypijać dziennie około 3 litrów płynów. Prawidłowe nawodnienie organizmu stanowi podstawę do produkcji odpowiedniej ilości mleka przez kobiety chcące karmić piersią. Przeciętnie, kobieta karmiąca piersią produkuje ok. 750 ml pokarmu dziennie, stąd wzrost zapotrzebowania na wodę w tej grupie o 800-1000 ml na dobę.

 

W okresie laktacji należy uważać na to co jest spożywane. Prócz produktów potrzebnych dla dziecka w tym szczególnie ważnym okresie jego życia są również produkty, których matka powinna unikać. Stwierdzono, że dieta ma wpływ na ryzyko wystąpienia astmy, egzemy i innych objawów alergii u niemowląt. Dieta spożywana przez dzieci w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa ma znacznie większy wpływ na ich zdrowie, niż dieta ich matek w okresie ciąży.

 

Należy unikać jedzenia typu fast food, gdyż żywność taka zawiera wiele tłuszczy szczególnie z grupy tłuszczów nasyconych. Zazwyczaj taka żywność nie wnosi żadnych potrzebnych składników odżywczych dla naszego organizmu, a także dziecka. Mogą być znaczącym źródłem szkodliwych dla zdrowia tłuszczów zawierających izomery trans oraz sól.

Do żywności takiej zaliczamy wszystkie produkty przygotowywane w szybki sposób np.: zapiekanki, hamburgery, hot-dogi, frytki.

W maksymalnym stopniu należy ograniczyć potrawy długo zalegające w żołądku i wolno trawione, czyli produkty smażone, tłuste mięsa, kremowe ciasta.

Należy ograniczyć również ostre przyprawy np.: chili, ostra papryka, pieprz, kurkuma, imbir, ponieważ zbyt intensywne przyprawy działają drażniąco na delikatny układ pokarmowy dzieci.

Powinno unikać się także produktów wzdymających: cebula, groch, fasolę.

Według niektórych danych rozdrażnienie i problemy jelitowe u dzieci powodują też duże ilości czekolady spożywane przez matkę karmiącą (powyżej 400 g dziennie).

 

Dieta jaką stosujemy w okresie laktacji w dużym stopniu wpływa na wzrost i rozwój naszych pociech. Ich zdrowie jest dla nas najważniejsze dlatego powinniśmy zwracać dużą uwagę na to co jemy. Powinniśmy odżywiać się zgodnie z zasadami Piramidy Zdrowego żywienia. Spożywanie dużej ilości warzyw, owoców, produktów zbożowych, które są bogate w witaminy wpływa pozytywnie na rozwój naszego maluszka. Pamiętajmy także że nadmiar niektórych składników także wpływa negatywnie na organizm. Nie zawsze więcej znaczy lepiej.

Oto lista produktów, które pobudzają laktacje:

• płatki owsiane
• słód jęczmienny
• siemię lniane
• drożdże piwowarskie
• woda niegazowana z cytryną- przynajmniej 2 litry dziennie
• świeżo wyciśnięty sok z marchwi
• mleko
• jogurt naturalny

Pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu w ciągu dnia. Pij co najmniej 2 litry wody dziennie, najlepiej niegazowanej czystej bądź z cytryną.

Lista produktów, która hamuje laktacje:

• Herbata z szałwią
• Herbata z mięty pieprzowej
• Napar z korzenia pietruszki
• Pietruszka
• Tymianek
• Oregano
• Ananas
• Czarny orzech

Źródła:

Publikacja „Banki Mleka w Polsce. Funkcjonowanie  w podmiotach leczniczych – idea i praktyka”

Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet  w okresie laktacji- Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, Joanna Rachtan-Janicka, Aleksandra Wesołowska,  Piotr Socha, Mirosław Wielgoś, Monika Żukowska-Rubik, Beata Pawlus

Normy żywienia dla populacji Polski- Mirosław Jarosz